سین‌بیوتیک‌ها با حمایت از تعادل میکروبی دستگاه گوارش نشخوارکنندگان، می‌توانند در هضم، تخمیر، سلامت مخاط و تنظیم پاسخ‌های ایمنی نقش داشته باشند. این ترکیبات از طریق رقابت با عوامل بیماری‌زا، اشغال محل‌های اتصال، تولید باکتریوسین‌ها، پراکسید هیدروژن، اسیدهای چرب کوتاه‌زنجیر و سایر اسیدهای آلی، شرایط نامناسبی برای استقرار پاتوژن‌ها ایجاد می‌کنند. در شکمبه نیز با تعدیل تخمیر، مصرف لاکتات، افزایش پروپیونات و حمایت از باکتری‌های سلولولیتیک، می‌توانند به پایداری محیط و هضم جیره کمک کنند.
سین‌بیوتیک چیست و چه نقشی دارد؟
سین‌بیوتیک‌ها ترکیباتی حاوی میکروارگانیسم‌های زنده و سوبستراهای مورد استفاده انتخابی توسط میکروارگانیسم‌های میزبان هستند که در صورت مصرف کافی، اثرات سودمند بر سلامت میزبان ایجاد می‌کنند. در نشخوارکنندگان، گونه‌هایی از جنس‌های باکتریایی مانند بیفیدوباکتریوم، لاکتوباسیلوس، انتروکوکوس، استرپتوکوکوس و همچنین مخمرهایی مانند ساکارومایسس و قارچ‌هایی مانند آسپرژیلوس به‌عنوان میکروارگانیسم‌های مورد استفاده مطرح هستند. برخی از این میکروارگانیسم‌ها به‌طور طبیعی در دستگاه گوارش دام‌های سالم حضور دارند، اما شرایط استرس، تغذیه، سن، مدیریت و تغییرات محیطی می‌تواند تعادل این جمعیت میکروبی را تغییر دهد. به همین دلیل، هدف استفاده از سین‌بیوتیک‌ها تنها افزودن یک میکروارگانیسم به جیره نیست، بلکه تغییر هدفمند محیط میکروبی دستگاه گوارش و حمایت از عملکرد آن است.
دستگاه گوارش نشخوارکنندگان از همان ابتدای زندگی به‌تدریج با میکروارگانیسم‌ها کلونیزه می‌شود و منشأ این میکروارگانیسم‌ها محیط، مدفوع مادر، بزاق، پوست و کانال واژن و همچنین شرایط نگهداری و تغذیه است. با افزایش سن، رژیم غذایی و تکامل دستگاه گوارش ترکیب جامعه میکروبی را تغییر می‌دهند. در نشخوارکنندگان جوان، جنس‌هایی مانند بیفیدوباکتریوم و لاکتوباسیلوس اهمیت دارند. از طرف دیگر با بلوغ دام، تنوع میکروبی شکمبه افزایش می‌یابد و جمعیت‌هایی مانند پروتلا (Prevotella) و اعضای خانواده سوکسینی ویبریوناسه (Succinivibrionaceae) سهم بیشتری پیدا می‌کنند.
سازوکار عملکرد سین‌بیوتیک‌ها یک مسیر واحد ندارد و به سویه یا ترکیب سویه‌ها، مقدار مصرف، دفعات و زمان مصرف، نوع دام، جیره و شرایط مدیریتی وابسته است. در شکمبه، بخشی از اثرات از طریق تغییر تخمیر میکروبی ایجاد می‌شود. باکتری‌های تولیدکننده اسید لاکتیک می‌توانند شرایط رشد میکروارگانیسم‌های مفید را تقویت کنند و باکتری‌های مصرف‌کننده لاکتات نیز با مصرف لاکتات تجمع‌یافته به حفظ pH شکمبه کمک می‌کنند. برخی گونه‌های پروپیونی‌باکتریوم نیز با تغییر مسیر تخمیر و افزایش تولید پروپیونات، بر استفاده از انرژی اثر می‌گذارند. بنابراین عملکرد سین‌بیوتیک‌ها به تعامل میان میکروارگانیسم افزوده‌شده و اکوسیستم موجود در شکمبه وابسته است و نتیجه آن در همه دام‌ها یکسان نیست.
در دستگاه گوارش پس از شکمبه، این جمعیت میکروفلور سودمند، یکی از سازوکارهای اصلی رقابت با عوامل بیماری‌زا است. میکروارگانیسم‌های مفید برای مواد غذایی و محل‌های اتصال به مخاط روده با عوامل بیماری‌زا رقابت می‌کنند و با تغییر محیط اطراف خود، شرایط را برای استقرار رقبای بیماری‌زا نامناسب می‌سازند. برخی از آنها با اتصال به سطح سلول‌های اپی‌تلیال، محل‌های گیرنده را اشغال می‌کنند و مانع دسترسی عوامل بیماری‌زا به مخاط می‌شوند. این مقاومت در برابر کلونیزاسیون در نشخوارکنندگان جوان اهمیت بیشتری دارد، زیرا میکروبیوتای دستگاه گوارش آنها هنوز به‌طور کامل شکل نگرفته است.
سین‌بیوتیک و سیستم ایمنی دام
میکروبیوتای طبیعی دستگاه گوارش فقط در هضم غذا نقش ندارد، بلکه در شکل‌گیری معماری روده و تنظیم پاسخ‌های ایمنی نیز مشارکت می‌کند. مولکول‌های تولیدشده توسط میکروارگانیسم‌های همزیست می‌توانند در تکامل سیستم ایمنی میزبان نقش داشته باشند. ارتباط میان میکروبیوتا و سیستم ایمنی دوطرفه است؛ از یک سو، میکروارگانیسم‌های روده در تنظیم پاسخ ایمنی مشارکت می‌کنند و از سوی دیگر، پاسخ ایمنی میزبان به استقرار و حفظ جمعیت‌های میکروبی مفید کمک می‌کند. وجود میکروبیوتای روده برای شکل‌گیری و عملکرد مناسب سیستم ایمنی اهمیت دارد و تغییر ترکیب یا فعالیت متابولیکی این جامعه میکروبی می‌تواند با تغییر عملکرد ایمنی همراه شود.
اثر سین‌بیوتیک‌ها بر ایمنی از چند مسیر انجام می‌شود. یکی از این مسیرها تعدیل ایمنی ذاتی و اکتسابی است. میکروارگانیسم‌های مفید می‌توانند بر عملکرد سلول‌های دندریتیک، ماکروفاژها و لنفوسیت‌های T و B اثر بگذارند. افزایش تولید و ترشح ایمونوگلوبولین‌ها، تغییر فعالیت ماکروفاژها و لنفوسیت‌ها و تحریک تولید اینترفرون گاما از جمله مکانیسم های مطرح‌شده هستند. اتصال میکروارگانیسم‌های مفید به مخاط نیز یک سد طبیعی در برابر عوامل بیماری‌زا ایجاد می‌کند و از طریق کاهش فرصت استقرار عوامل نامطلوب، بار و استرس وارد شده به سیستم ایمنی را کاهش می‌دهد.
در تنظیم التهاب نیز ارتباط میان میکروبیوتا و سیستم ایمنی اهمیت دارد. برخی میکروارگانیسم‌ها می‌توانند پاسخ‌های التهابی را تحریک کنند و برخی دیگر در جهت پاسخ‌های ضدالتهابی عمل می‌کنند. بنابراین انتخاب سویه مناسب اهمیت زیادی دارد و یک میکروارگانیسم مفید لزوماً در همه شرایط یک پاسخ ایمنی یکسان ایجاد نمی‌کند. حتی افزایش پاسخ‌های پیش‌التهابی در بعضی شرایط می‌تواند در مقابله با عوامل بیماری‌زا مفید باشد، اما اگر بیش از حد باشد، احتمال ایجاد محیط التهابی نامطلوب نیز مطرح می‌شود. به همین دلیل، تنظیم پاسخ ایمنی با تقویت ساده و غیرهدفمند سیستم ایمنی یکسان نیست. MLC یکی از سین بیوتیک هایی است که با انتخاب هدفمند پری بیوتیک دکستران اولیگو ساکارید در آن می تواند نقش متفاوت از سایر سین بیوتیک ها در سلامت دستگاه گوارش و تعدیل سیستم ایمنی ایفا کند.
برای اطلاعات بیشتر درمورد سین بیوتیک MLC اینجا کلیک کنید
برای خرید سین بیوتیک MLC اینجا کلیک کنید
در بره‌های از شیرگرفته‌شده، تغییر شاخص‌های ایمنی با مصرف سین بیوتیک دیده شده و افزایش IFN-γ و IL-2 و کاهش IL-4 از تغییرات گزارش‌شده است و افزایش IgG سرم نیز در برخی زمان‌ها مشاهده می‌شود. IFN-γ و TNF-α با پاسخ‌های ایمنی سلولی مرتبط هستند، در حالی که IL-4 در پاسخ‌های هومورال و واکنش‌های آلرژیک نقش دارد. در همین شرایط، افزایش IgG نیز اهمیت دارد، زیرا IgG جزء اصلی ایمونوگلوبولین‌های سرم است و ویژگی‌های ضدویروسی، خنثی‌کننده، ضدباکتریایی و تنظیم‌کننده ایمنی دارد.
با این حال، شواهد مربوط به تقویت ایمنی در گاوهای بالغ قطعی نیست. بنابراین اثرات ایمنی سین‌بیوتیک‌ها به شکل عمومی و مستقل از شرایط دام قابل قطعی‌سازی نیست و تفاوت در دوز، برنامه مصرف، جیره و وضعیت فیزیولوژیک می‌تواند در تفاوت نتایج نقش داشته باشد.
سین‌بیوتیک و سلامت دستگاه گوارش
سلامت دستگاه گوارش در نشخوارکنندگان جوان، به‌ویژه هنگام از شیرگیری، اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا تغییر ترکیب خوراک در کنار نابالغ بودن میکروبیوتا، حساسیت به کلونیزاسیون عوامل بیماری‌زا را افزایش می‌دهد. استقرار میکروارگانیسم‌های مفید می‌تواند به تکامل دستگاه گوارش، افزایش ظرفیت هضم، تقویت ایمنی مخاطی و جلوگیری از استقرار بیماری زاها کمک کند. سین‌بیوتیک‌ها از طریق حمایت از این جمعیت میکروبی متعادل، در این فرایند نقش دارند.
یکی از مسیرهای مهم اثر میکروارگانیسم‌های مفید، تولید ترکیبات ضد میکروبی مانند باکتریوسین‌ها، پراکسید هیدروژن، اسیدهای چرب کوتاه‌زنجیر و سایر اسیدهای آلی است. این ترکیبات و کاهش pH می‌توانند محیط را برای عوامل بیماری‌زا نامناسب کنند. باکتریوسین‌ها نیز با اختلال در فرایندهای حیاتی پاتوژن‌ها، از جمله همانندسازی DNA، در رقابت میکروبی نقش دارند. در شکمبه، سین‌بیوتیک‌ها می‌توانند از طریق تعدیل تخمیر بر پایداری محیط شکمبه اثر بگذارند.
سین‌بیوتیک و کنترل کوکسیدیوز
کوکسیدیوز در حیوانات جوان از شیرگرفته‌شده می‌تواند با اسهال، کاهش وزن و افت عملکرد همراه شود. یکی از دلایل توجه به راهکارهای میکروبی، محدودیت‌های موجود در کنترل شیمیایی و نگرانی درباره مصرف نامناسب داروهای ضدکوکسیدیوز است. یکی از مکانیسم های احتمالی اثر سین‌بیوتیک‌ها در برابر کوکسیدیوز، رقابت برای محل‌های اتصال در مخاط روده و کاهش فرصت استقرار و تکثیر کوکسیدیا در دستگاه گوارش مطرح می‌شود اما مکانیسم های محافظتی هنوز به‌طور کامل شناخته نشده‌اند. مصرف این ترکیبات با بهبود وضعیت مدفوع و کاهش دفع اووسیست‌ها همراه بوده و همچنین وضعیت رشد، مصرف خوراک و ضریب تبدیل خوراک در نشخوارکنندگان جوان با مصرف این ترکیبات بهبود پیدا می‌کند، هرچند اثر آن بر عملکرد ضعیف‌تر از یک ضدکوکسیدیوز شیمیایی باشد اما می تواند در کاهش میزان مصرف آنها مفید باشد.
تغییرات ایمنی نیز در ارتباط با کوکسیدیوز اهمیت دارد. عفونت کوکسیدیایی با تغییر در شاخص‌هایی مانند IFN-γ، IL-2، TNF-α و IL-4 همراه می‌شود و مصرف سین بیوتیک می‌تواند بخشی از این تغییرات را تعدیل کند. در نتیجه، بخشی از اثر احتمالی در برابر کوکسیدیوز می‌تواند با تعامل میان میکروبیوتای روده، سد مخاطی و پاسخ ایمنی ارتباط داشته باشد، اما مسیر دقیق این ارتباط هنوز کاملاً مشخص نیست.
همزمان، تغییر جامعه میکروبی شکمبه نیز در این شرایط اهمیت دارد. سین بیوتیک ها در بره‌ها جمعیت باکتری های سودمند را افزایش داده در حالی که تعداد بیماری زاها کاهش پیدا می‌کند. این تغییرات در کنار کاهش دفع اووسیست و بهبود وضعیت مدفوع نشان می‌دهد که ارتباط میان وضعیت میکروبی دستگاه گوارش و شدت پیامدهای کوکسیدیوز می‌تواند یکی از مسیرهای مهم اثر باشد.
در مجموع، نقش سین‌بیوتیک‌ها در نشخوارکنندگان بر پایه تعامل میان میکروارگانیسم‌های افزوده‌شده، میکروبیوتای موجود، مخاط دستگاه گوارش، تخمیر شکمبه و سیستم ایمنی شکل می‌گیرد. رقابت با عوامل بیماری‌زا، تولید ترکیبات ضد میکروبی، تغییر شرایط محیطی، تقویت سد مخاطی، تعدیل پاسخ‌های ایمنی و تغییر ترکیب جامعه میکروبی از مسیرهای اصلی مطرح‌شده هستند. در زمینه کوکسیدیوز، شواهد مستقیم در بره‌ها کاهش دفع اووسیست و بهبود برخی پیامدهای بالینی و عملکردی را نشان می‌دهد، اما شواهد موجود هنوز برای تبدیل این اثر به یک راهکار قطعی کافی نیست. بنابراین نقش سین‌بیوتیک‌ها در کنترل کوکسیدیوز را باید حمایتی و در چارچوب تعدیل میکروبیوتا و حمایت از سلامت دستگاه گوارش و ایمنی در نظر گرفت، نه به‌عنوان جایگزینی قطعی برای روش‌های شناخته‌شده کنترل بیماری. به منظور کنترل کوکسیدیوز می توان از محصول کاملا گیاهی کوکسی فیت استفاده کرد که بواسطه داشتن ترکیبات کاملا گیاهی، باقیمانده دارویی و دوره منع مصرف در حیواناتی که شیر و گوشت آن ها به مصرف انسان می رسد ندارد.
برا ی اطلاعات بیشتر درمورد افزودنی خوراک گیاهی کوکسی فیت پی اینجا کلیک کنید.
برا ی خرید افزودنی خوراک گیاهی کوکسی فیت پی اینجا کلیک کنید.
