کمکاری تیروئید (Hypothyroidism) وضعیتی است که در آن سطح هورمونهای تیروئید در بدن کافی نیست و در نتیجه باعث کاهش فعالیت متابولیک بدن سگ میشود. کمکاری تیروئید یکی از شایعترین بیماریهای هورمونی در سگها است.
غده تیروئید یکی از مهمترین غدد بدن است که تحت کنترل غده هیپوفیز می باشد. این غده در ناحیه گردن و در نزدیکی نای قرار دارد و از دو لوب تشکیل شده است که هر کدام در یک طرف نای قرار گرفتهاند.
“این بیماری معمولاً سگهای میانسال را درگیر میکند (به طور میانگین ۶ تا ۷ سال سن) و ممکن است در سگهای عقیمشده شایعتر باشد.”
علل کمکاری تیروئید در سگها
کمکاری تیروئید در سگها میتواند به دلایل مختلفی ایجاد شود، از جمله:
- تخریب با واسطه سیستم ایمنی (Immune mediated destruction)
این حالت زمانی رخ میدهد که سیستم ایمنی بدن سگ به اشتباه به غده تیروئید حمله کرده و به آن آسیب میزند، در نتیجه تولید هورمونهای تیروئید کاهش مییابد. این شایعترین علت کمکاری تیروئید در سگهای بالغ است و معمولاً بهتدریج طی چند ماه تا چند سال ایجاد میشود. این نوع بیماری ممکن است با نامهای “تیروئیدیت خودایمنی” یا “تیروئیدیت لنفوسیتی” نیز گزارش شوند.
- آتروفی ایدیوپاتیک تیروئید (Idiopathic thyroid atrophy)
این نیز یکی از علل بسیار شایع کمکاری تیروئید در سگهاست. در این حالت، غده تیروئید کوچک شده یا تحلیل میرود و در نتیجه تولید هورمون تیروئید متوقف میشود. دامپزشکان دقیقاً نمیدانند چرا این حالت رخ میدهد.
- کمکاری تیروئید مادرزادی (Congenital hypothyroidism)
در موارد نادر، سگها ممکن است با غده تیروئیدی به دنیا بیایند که از ابتدا بهدرستی کار نمیکند. این یک بیماری ژنتیکی است.
- داروها
برخی داروها مانند بعضی آنتیبیوتیکها، استروئیدها، داروهای ضدتشنج، داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) و داروهای ادرارآور (دیورتیکها) میتوانند در عملکرد تیروئید اختلال ایجاد کرده و باعث کمکاری تیروئید شوند.
- تومورها
تومورهای تیروئید میتوانند عملکرد طبیعی این غده را مختل کرده و باعث کاهش تولید هورمون شوند. خوشبختانه تومورهای تیروئید نادر هستند.
از میان تمام علل ذکر شده تخریب با واسطه سیستم ایمنی شایعترین علت کمکاری تیروئید در سگها است.
هر نژادی ممکن است مبتلا شود، اما برخی نژادها مانند Tibetan Terrier، Dobermann و Boxer در معرض خطر بیشتری قرار دارند.
علائم کمکاری تیروئید در سگ
وقتی نرخ متابولیسم بدن کاهش پیدا میکند، تقریباً تمام اندامهای بدن تحت تأثیر قرار میگیرند. بیشتر سگهای مبتلا به کمکاری تیروئید یک یا چند مورد از علائم زیر را دارند:
- افزایش وزن بدون افزایش اشتها
- بیحالی و کاهش تمایل به فعالیت و ورزش
- عدم تحمل سرما (بهراحتی سردشان میشود)
- موهای خشک، کدر و ریزش بیش از حد مو
- پوشش مویی بسیار کمپشت تا تقریباً طاس
- افزایش رنگدانه تیره در پوست
- افزایش استعداد و بروز عفونتهای پوستی و گوشی
- عدم رشد مجدد مو پس از کوتاه کردن یا تراشیدن
برخی سگها همچنین ممکن است دچار ضخیم شدن پوست صورت شوند به طوری که حالت چهره “غمگین” یا “tragic” به خود بگیرند. همچنین ممکن است دچار خشکی چشم به دلیل کاهش تولید اشک شوند.
از میان این علائم، افزایش وزن، بیحالی، ریزش مو و عفونتهای مکرر پوستی از شایعترین نشانههای بالینی کمکاری تیروئید در سگها محسوب میشوند.
تشخیص کمکاری تیروئید در سگها
تشخیص کمکاری تیروئید در سگها بر اساس ترکیبی از علائم بالینی و آزمایشهای خون انجام میشود. در ابتدا، دامپزشک تلاش میکند سایر بیماریهای زمینهای را رد کند، زیرا برخی بیماریها میتوانند باعث کاهش سطح هورمونهای تیروئید شوند و در نتیجه منجر به تشخیص اشتباه کمکاری تیروئید گردند.
درمان کم کاری تیروئید در سگ
کمکاری تیروئید قابل درمان است اما درمان قطعی ندارد. این بیماری با تجویز خوراکی هورمون جایگزین تیروئید درمان میشود. این دارو باید تا پایان عمر سگ مصرف شود. رایجترین درمان، استفاده از هورمون مصنوعی جایگزین تیروئید به صورت خوراکی به نام لووتیروکسین (Levothyroxine) است. این داروها معمولاً به صورت قرص یا محلول خوراکی و یک یا دو بار در روز تجویز میشوند.
در سگهای مبتلا به کمکاری تیروئید، درمان اصلی و استاندارد بر پایه جایگزینی هورمون تیروئید است. با این حال، برخی فرآوردههای کمکی با خواص آنتیاکسیدانی و تعدیلکننده ایمنی، مانند ایمونوپروپوفیت (ImmunoPropophyt)، در مدیریت برخی عوارض ثانویه بیماری نقش به سزایی دارند.
بخش قابل توجهی از موارد کمکاری تیروئید در سگها ناشی از تیروئیدیت لنفوسیتی است؛ وضعیتی که در آن سیستم ایمنی به بافت تیروئید حمله کرده و بهتدریج موجب تخریب سلولهای تولیدکننده هورمون میشود. در چنین شرایطی، ایمونوپروپوفیت داروی تعدیل کننده ایمنی به حفظ تعادل ایمنی کمک می کند.
از سوی دیگر، از آنجایی که سگهای مبتلا به کمکاری تیروئید اغلب با مشکلاتی نظیر عفونتهای مکرر پوستی و گوشی، کاهش کیفیت پوشش مویی و اختلالات پوستی مواجه هستند. استفاده از فرآوردههای دارای اثرات تعدیلکننده ایمنی در کنار درمان اصلی، به بهبود سلامت پوست و افزایش مقاومت بدن در برابر عفونتهای ثانویه کمک کند.
برای اطلاعات بیشتر ایمونوپروپوفیت اینجا کلیک کنید.
برای خرید محصول ایمونوپروپوفیت اینجا کلیک کنید.
