کنترل و درمان کوکسیدیوز؛ آخرین جایگزین ها

کنترل و درمان کوکسیدیوز در طیور به‌دلیل ایجاد مقاومت دارویی و محدودیت برخی واکسن‌ها، به سمت روش‌های جایگزین و چندهدفه حرکت می‌کند. عفونت با گونه‌های Eimeria علاوه بر آسیب مستقیم روده، موجب اختلال سد اپی‌تلیالی، التهاب، استرس اکسیداتیو و تغییر میکروبیوتا می‌شود و می‌تواند زمینه را برای آنتریت نکروتیک فراهم کند. فیتوکمیکال‌ها و ترکیبات گیاهی از طریق کاهش دفع اووسیست، اختلال در اسپورولاسیون و رشد انگل، کاهش ضایعات و حمایت از سلامت روده بررسی شده‌اند. در کنار آنها، پروبیوتیک‌ها، پری‌بیوتیک‌ها، سین‌بیوتیک‌ها با هدف تقویت میکروبیوتا، ایمنی و یکپارچگی مخاط مورد توجه هستند. همچنین پپتیدهای دفاعی، میزبان، واکسن‌های نوترکیب، نانوفناوری و سامانه‌های نوین رسانش ترکیبات فعال، از رویکردهای در حال توسعه برای کنترل مؤثرتر و کاهش وابستگی به ضدکوکسیدیوزهای متداول محسوب می‌شوند.

درمان کوکسیدیوز

کوکسیدیوز یک بیماری روده‌ای ناشی از انگل‌های داخل‌سلولی جنس Eimeria است که با آسیب‌های میکروسکوپی و ماکروسکوپی روده، التهاب و خونریزی روده‌ای، اختلال جذب مواد مغذی، کاهش رشد، افت ضریب تبدیل خوراک و در مواردی تلفات همراه است. کنترل آن در طیور برای سال‌ها بر ترکیبات ضدکوکسیدیوز سنتزی و یونوفورها تکیه دارد و واکسن‌های زنده یا تضعیف‌شده نیز در برنامه‌های کنترل استفاده می‌شوند. با این حال، اثربخشی بسیاری از ترکیبات ضدکوکسیدیوز در طول زمان تحت تأثیر ایجاد مقاومت در گونه‌های Eimeria قرار می‌گیرد. از طرف دیگر، واکسن‌های زنده با محدودیت‌هایی مانند اختصاصی بودن حفاظت نسبت به سویه، تفاوت در ایمنی‌زایی و هزینه تولید روبه‌رو هستند.

عفونت Eimeria فقط تکثیر انگل را در روده ایجاد نمی‌کند، بلکه با آسیب سد اپی‌تلیالی، اختلال در اتصالات محکم سلولی، استرس اکسیداتیو، تغییر پاسخ ایمنی و برهم‌خوردن تعادل میکروبی روده همراه است. این تغییرات جذب مواد مغذی و عملکرد مخاط را مختل می‌کنند و می‌توانند زمینه را برای بیماری‌های باکتریایی ثانویه مانند انتریت نکروتیک فراهم کنند. به همین دلیل، رویکردهای جدید کنترل کوکسیدیوز علاوه بر هدف قرار دادن انگل، حفظ یکپارچگی مخاط، تعدیل پاسخ میزبان و تنظیم محیط میکروبی روده را نیز دنبال می‌کنند.

درمان و کنترل طبیعی کوکسیدیوز در طیور

فیتوکمیکال‌ها و ترکیبات گیاهی طیف متنوعی از مواد فعال را شامل می‌شوند که می‌توانند بر مراحل مختلف چرخه Eimeria اثر بگذارند.تانن ها، ترکیبات اورگانوسولفوره، آرتمیزینین و مشتقات آن از ترکیبات زیست‌فعال هستند که در مطالعات مربوط به کنترل طبیعی کوکسیدیوز بررسی شده‌اند.

سازوکارهای گزارش‌شده برای این ترکیبات شامل اختلال در ساختار اووسیست، مهار اسپورولاسیون، کاهش تهاجم اسپوروزوئیت، اختلال در رشد داخل‌سلولی انگل، تعدیل التهاب، کاهش آسیب اکسیداتیو و حمایت از یکپارچگی سد روده است که در زیر بیشتر شرح داده خواهند شد: 

1. ترکیبات فنولی در جوجه‌های آلوده به Eimeria tenella با کاهش دفع اووسیست و شدت ضایعات همراه هستند.
2. آلیسین در کوکسیدیوز ناشی از Eimeria tenella با کاهش ضایعات روده‌ای و دفع اووسیست و بهبود افزایش وزن و شاخص ضدکوکسیدیوز همراه است و موجب افزایش ترشح ایمونوگلوبولین نیز می شود. با این حال، مصرف آن با یک محدودیت ایمنی مشخص همراه است.
3. آرتمیزینین و مشتقات آن نیز از ترکیبات مورد توجه هستند. این ترکیبات با اختلال در هموستاز کلسیم انگل و ایجاد استرس اکسیداتیو، تشکیل دیواره اووسیست و اسپورولاسیون را تحت تأثیر قرار می‌دهند. در میزبان، این ترکیبات با تعدیل التهاب وابسته به NF-κB و IL-17A در حمایت از عملکرد سد روده ارتباط دارند و کاهش دفع اووسیست، کاهش ضایعات و تلفات و بهبود افزایش وزن و ضریب تبدیل خوراک برای آنها گزارش شده است.
4. تانن‌ها اثرات ضدکوکسیدیوزی نشان می‌دهند. تانن‌های متراکم در آلودگی با Eimeria tenella با افزایش وزن، کاهش تلفات و شدت ضایعات و تغییر برخی شاخص‌های اکسیداتیو همراه هستند. تانن‌های هیدرولیز شونده  نیز در عفونت مخلوط Eimeria باعث کاهش دفع اووسیست و شدت ضایعات و مهار اسپورولاسیون می‌شوند.
5. فلاونوئیدها با کاهش ضایعات و دفع اووسیست، کاهش برخی شاخص‌های اکسیداتیو و التهابی و افزایش ظرفیت آنتی‌اکسیدانی ارتباط دارند.

روش های جایگزین برای درمان کوکسیدیوز

•  فیتوکمیکال‌ها و ترکیبات گیاهی: 

همانگونه که در قبل نیز اشاره شد ترکیبات گیاهی فعال مشخصی مانند آلیسین، آرتمیزینین و … است. اثرات گزارش‌شده بسته به ترکیب و گونه Eimeria متفاوت است و می‌تواند شامل کاهش دفع اووسیست، کاهش ضایعات، اختلال در اسپورولاسیون یا کاهش تهاجم اسپوروزوئیت باشد.

ضدکوکسیدیوز های کاملا گیاهی مانند کوکسی فیت می تواند علاوه بر کاهش نیاز به مصرف ضدکوکسیدیوز های شیمیایی و مشکلات ایجاد مقاومت به داروی مربوطه، در تمام دوره پرورش ، بدون ایجاد باقیمانده دارویی مورد مصرف قرار گیرد.

برای اطلاعات بیشتر در مورد پودر ضدکوکسیدیوز کوکسی فیت اینجا کلیک کنید

برای خرید پودر ضدکوکسیدیوز کوکسی فیت اینجا کلیک کنید

• تغذیه عملکردی و تعدیل‌کننده‌های معدنی: 

امروزه تنظیم تغذیه و استفاده از مواد معدنی را به‌عنوان یکی از حوزه‌های کنترل غیرآنتی‌بیوتیکی بررسی می‌شود. مواد معدنی کم‌مقدار (Trace minerals) می‌توانند بر یکپارچگی روده، پاسخ ایمنی و عملکرد رشد اثر بگذارند و شکل‌های کلاته به‌دلیل زیست‌فراهمی و اثرات ضدالتهابی بهتر مورد توجه قرار می‌گیرند. با این حال، پاسخ به منبع، مقدار مصرف و گونه Eimeria وابسته است و مصرف بالای برخی مواد معدنی می‌تواند نگرانی‌هایی درباره سمیت و مقاومت ایجاد کند.

• تعدیل میکروبیوم و ترکیبات زیستی روده: 

مصرف پری‌بیوتیک‌هایی مانند دکستران اولیگوساکاریدها، پروبیوتیک‌هایی مانند باسیلوس ها (Bacillus)، بیفیدوباکتریوم (Bifidobacterium)، لاکتوباسیلوس (Lactobacillus) و ترکیبات سین‌بیوتیکی بمنظور پیشگیری و یا پس از درگیری بمنظور ترمیم جمعیت فلور سودمند روده با افزایش وزن، کاهش ضایعات و دفع اووسیست و افزایش ارتفاع پرز همراه است. اسیدهای چرب زنجیره کوتاه و متوسط‌زنجیر و زیست‌تنظیم‌کننده‌های دقیق نیز در این گروه قرار می‌گیرند. در اینجا می توان از مصرف سین بیوفیت پی بهره برد که علاوه بر داشتن اختصاصات موثر سین بیوتیکی ، درای یک جزئ گیاهی موثر برای درمان التهاب ها و زخم های گوارشی ایجاده شده در درگیری کوکسیدیوز می باشد.

برای اطلاعات بیشتر درمورد پودر افزودنی خوراک سین بیوتیک پی اینجا کلیک کنید.

برای خرید پودر افزودنی خوراک سین بیوتیک پی اینجا کلیک کنید.

• رویکردهای ایمنی و زیست‌فناورانه: 

پپتیدهای دفاعی میزبان، آنتی‌بادی‌های IgY و فرآورده‌های ایمنی نوترکیب از راهکارهای بررسی‌شده هستند. NK-lysin یکی از پپتیدهای تولیدی توسط میزبان، بر زنده‌مانی اسپوروزوئیت اثر منفی مستقیم دارد و موجب تخریب غشاهای انگل، استحکام سد دفاعی اپیتلیوم روده و تعدیل ایمنی موضعی مخاطی می گردد. β-defensin-1  نیز دفع اووسیست Eimeria tenella را کاهش می‌دهد. آنتی‌بادی‌های IgY علیه آنتی‌ژن‌های Eimeria نیز در گونه‌های مختلف با کاهش دفع اووسیست و شدت ضایعات و بهبود وزن همراه هستند. واکسن‌های نوترکیب و واکسن‌های مبتنی بر Eimeria تراریخته نیز با هدف تقویت پاسخ اختصاصی علیه انگل توسعه یافته‌اند.

• نانوفناوری و فناوری‌های دقیق:

 نانوفناوری برای رسانش ترکیبات فعال نیز در مرور بررسی می‌شود. نانوامولسیون اوژنول در عفونت مخلوط Eimeria با کاهش دفع اووسیست و بهبود مصرف خوراک، افزایش وزن روزانه و ضریب تبدیل خوراک همراه بوده است. نانوکورکومین افزایش وزن و وزن لاشه را نشان می‌دهد و نانوذرات اکسید آهن با کاهش دفع اووسیست و ضایعات و بهبود رشد و ضریب تبدیل خوراک همراه هستند. همچنین واکسن نانوی حاوی آنتی‌ژن IMP1 مربوط به Eimeria maxima در برخی مطالعات باعث بهبود رشد می‌شود و در شرایط بستر، حفاظت نسبی ایجاد می‌کند.