یرقان یا زردی (Jaundice) به تجمع بیش از حد رنگدانه زردرنگی به نام بیلی‌روبین در خون و بافت‌های بدن گفته می‌شود. بیلی‌روبین ماده‌ای است که به‌طور طبیعی هنگام تجزیه گلبول‌های قرمز تولید شده و باید توسط کبد از جریان خون خارج شده و سپس از طریق صفرا وارد دستگاه گوارش و دفع شود. اگر این روند به‌درستی انجام نشود، سطح بیلی‌روبین در خون و ادرار افزایش می‌یابد. اگر یرقان برای مدتی ادامه پیدا کند، بیلی‌روبین باعث تغییر رنگ بافت‌ها شده و زردی در قسمت‌های مختلف بدن، از جمله پوست، قابل مشاهده می‌شود. اگر متوجه زرد شدن پوست یا چشم‌های گربه شدید، باید در اسرع وقت برای معاینه به دامپزشک مراجعه کنید.
چه عواملی باعث یرقان می‌شوند؟
علل یرقان را می‌توان به سه گروه اصلی تقسیم کرد:
۱ . تخریب گلبول‌های قرمز: زمانی ایجاد می‌شود که گلبول‌های قرمز با سرعت بیشتر از حالت طبیعی تخریب شوند و کبد نتواند بیلی‌روبین تولیدشده را به‌طور کامل پردازش کند. همولیز باعث ایجاد کم‌خونی همولیتیک می‌شود که با کم‌خونی ناشی از خونریزی، یعنی کاهش گلبول‌های قرمز در اثر از دست دادن خون، متفاوت است.
۲ . بیماری‌های کبدی: هر بیماری یا شرایطی که باعث آسیب یا تخریب سلول‌های کبدی شود، می‌تواند منجر به ایجاد یرقان شود.
۳ . انسداد مجاری صفراوی: زمانی رخ می‌دهد که مجاری صفراوی دچار انسداد شوند و بیلی‌روبین نتواند از بدن دفع شود؛ در نتیجه در بدن تجمع پیدا می‌کند.
“برخی از بیماری‌هایی که باعث یرقان می‌شوند می‌توانند تهدیدکننده زندگی گربه باشند. بنابراین، اگر متوجه زرد شدن پوست، لثه‌ها یا چشم‌های گربه شدید، باید در اسرع وقت به دامپزشک مراجعه کنید.”
برای بررسی رنگ‌پریدگی گربه می‌توانید به لثه‌ها یا سطح داخلی پلک‌ها نگاه کنید؛ رنگ طبیعی این قسمت‌ها معمولاً صورتی است. با این حال، وجود یرقان و تغییر رنگ زرد می‌تواند تشخیص رنگ واقعی بافت‌ها را دشوار کند.
علائم یرقان در گربه‌ها
یرقان در گربه‌ها همیشه نشانه وجود یک مشکل یا بیماری زمینه‌ای است. سایر علائم، بسته به علت اصلی یرقان، می‌توانند بسیار متفاوت باشند و شامل موارد زیر هستند:
- استفراغ
- اسهال
- کاهش اشتها یا بی‌اشتهایی
- کاهش وزن
- بی‌حالی و کاهش فعالیت
- تب
- درد شکمی
- تغییر رنگ ادرار یا مدفوع
علل یرقان در گربه‌ها
یرقان می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد و گربه‌ها در هر سن، اندازه یا نژادی ممکن است به بیماری‌های ایجادکننده آن مبتلا شوند.
برخی از مهمترین علل یرقان عبارت‌اند از:
- کم‌خونی عفونی گربه‌ها
- کم‌خونی همولیتیک با واسطه ایمنی (IMHA)
- لیپیدوز کبدی (کبد چرب)
- هپاتیت مزمن
- التهاب مجاری صفراوی
- سنگ‌های صفراوی
- پانکراتیت
- بیماری التهابی روده (IBD)
- مسمومیت
- عفونت‌های ویروسی، باکتریایی و انگلی، مانند ویروس لوسمی گربه‌ها (FeLV) یا پریتونیت عفونی گربه‌ها (FIP)
- سرطان
با این حال، احتمال ابتلا به برخی بیماری‌ها در بعضی گربه‌ها بیشتر است. برای مثال، گربه‌ای که اضافه‌وزن دارد و به‌طور ناگهانی غذا خوردن را متوقف می‌کند، بیشتر در معرض ابتلا به لیپیدوز کبدی قرار دارد. در این بیماری، کبد نمی‌تواند چربی ذخیره‌شده در بدن را که برای تأمین انرژی آزاد شده است، به‌درستی پردازش کند.
تشخیص یرقان در گربه‌ها
تشخیص معمولاً با معاینه فیزیکی و تأیید افزایش سطح بیلی‌روبین در آزمایش خون آغاز می‌شود. از آنجا که یرقان می‌تواند علل مختلفی داشته باشد، دامپزشک درباره موارد زیر اطلاعات جمع‌آوری می‌کند:
- رژیم غذایی
- روش نگهداری گربه در داخل یا خارج از منزل
- مصرف داروها یا احتمال تماس با مواد سمی
- بیماری یا استرس اخیر
- تغییرات اشتها و رفتار
روش‌های تشخیصی شامل آزمایش خون و بیوشیمی، آزمایش ادرار، بررسی انعقاد خون، آزمایش‌های ویروسی FeLV و FIV، رادیوگرافی و سونوگرافی شکمی و در صورت نیاز نمونه‌برداری از کبد است.
درمان زردی گربه
درمان یرقان در گربه‌ها بر اساس علت زمینه‌ای تعیین می‌شود. گربه‌هایی که وضعیت عمومی نامناسبی دارند ممکن است تا زمان پایدار شدن شرایط در بیمارستان بستری شوند، در حالی که برخی گربه‌ها را می‌توان با دارو یا مکمل در منزل درمان کرد.
درمان تقریباً همیشه شامل مراقبت حمایتی، مایع‌درمانی وریدی (IV) و حمایت تغذیه‌ای است. گربه‌هایی که از خوردن غذا خودداری می‌کنند، ممکن است به لوله تغذیه نیاز داشته باشند.
بسته به علت بیماری، درمان ممکن است شامل موارد زیر نیز باشد:
- داروهای ضدتهوع برای کنترل تهوع و کمک به بهبود اشتها
- داروهای مسکن برای کنترل درد و ناراحتی
- آنتی‌بیوتیک‌ها برای درمان عفونت‌های باکتریایی
- کورتیکواستروئیدها یا داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی برای کنترل بیماری‌های با واسطه ایمنی
- انتقال خون برای جبران کاهش تعداد گلبول‌های قرمز
- جراحی برای برطرف کردن انسداد مجاری صفراوی
برای کمک به بهبود عملکرد و ترمیم کبد، داروهای محافظ کبد مانند هپامارین نیز توسط دامپزشک تجویز می‌شود.
هپامارین بر پایه ترکیبات موثره گیاه خارمریم فرموله شده است. سیلیمارین مهمترین ماده موثره موجود در گیاه خار مریم است. هپامارین از طریق خاصیت ضد التهابی و آنتی اکسیدانی موجود در سیلیمارین، کبد را از آسیب ناشی از رادیکال های آزاد محافظت می کند و از پیشرفت به سمت نارسایی کبدی جلوگیری می‌کند. این دارو همچنین از طریق افزایش ترشحات صفراوی به افزایش متابولیسم و هضم چربی ها در دستگاه گوارش کمک می‌کند.
با توجه به اهمیت و خطرات زردی در گربه‌ها، مصرف هپامارین و سایر اقدامات درمانی باید حتماً تحت نظر دامپزشک و همراه با درمان‌های لازم برای بیماری زمینه‌ای انجام شود.
برای اطلاعات بیشتر محصول کبد چرب گربه هپامارین اینجا کلیک کنید.
