کبد چرب گربه; از علت تا درمان
لیپیدوز کبدی (Hepatic lipidosis) که به آن سندرم کبد چرب (Fatty Liver Syndrome) نیز گفته می‌شود، یکی از شایع‌ترین بیماری‌های کبدی در گربه‌ها به شمار می‌رود. معمولاً گربه مبتلا به لیپیدوز کبدی، پیش از بروز بیماری، به مدت سه تا چهار روز متوالی دچار بی‌اشتهایی شده و مقدار بسیار کمی غذا می‌خورد یا اصلاً غذا نمی‌خورد. احتمال بروز لیپیدوز کبدی در گربه‌هایی که پیش از شروع بی‌اشتهایی اضافه‌وزن یا چاق بوده‌اند، بیشتر است. این گربه‌ها اغلب در سنین میانسالی (4 تا 10 سال) قرار دارند و حداقل ۲۵ درصد از وزن بدن خود را از دست داده‌اند.
گربه معمولاً در این مرحله دچار زردی می‌شود که با مشاهده رنگ زرد در سفیدی چشم‌ها یا پوست قابل تشخیص است. در این مرحله، اگر بیماری به‌سرعت و به‌صورت جدی و تهاجمی درمان نشود، می‌تواند کشنده باشد.
علت بروز لیپیدوز کبدی در گربه
در بیش از ۹۰ درصد موارد، یک بیماری زمینه‌ای که موجب بی‌اشتهایی یا محرومیت از غذا می‌شود، زمینه بروز لیپیدوز کبدی را در گربه‌های دارای اضافه‌وزن فراهم می‌کند. این بیماری‌ها می‌توانند شامل بیماری التهابی روده، سایر بیماری‌های کبدی، سرطان، پانکراتیت، اضطراب، بیماری‌های تنفسی و دیابت شیرین باشند. در این شرایط، تجزیه و بسیج چربی‌های محیطی از ظرفیت کبد برای تولید انرژی بیشتر می‌شود. در نتیجه، مقدار زیادی تری‌گلیسرید در سلول‌های کبدی تجمع پیدا کرده و باعث تورم و بزرگ‌شدن قابل‌توجه سلول‌های کبدی می‌شود.
در تعداد کمتری از موارد، بی‌اشتهایی ممکن است در اثر استرس‌های محیطی (نگهداری گربه در پانسیون، ورود حیوان خانگی جدید به محیط و…) ایجاد شود.
علائم کبد چرب در گربه
علائم بالینی متغیر هستند، اما معمولاً شامل کاهش شدید وزن (بیش از ۲۵٪، که ممکن است با کم‌آبی بدن نیز همراه باشد) و درجات مختلفی از بی‌حالی، استفراغ، ترشح بیش از حد بزاق، رنگ‌پریدگی، خم‌شدگی شکمی گردن و سر به سمت پایین، بزرگ‌شدن کبد و زردی ایجاد شود.
با وجود لاغر شدن بخش‌های مختلف بدن و کاهش ذخایر چربی، چربی‌های اطراف کبد ممکن است همچنان باقی بمانند. در نتیجه، ممکن است چربی در ناحیه شکم و مرکز بدن تجمع داشته باشد.
گربه‌هایی که دچار اختلالات شدید الکترولیتی، کاهش شدید پتاسیم خون، کاهش شدید فسفر خون یا کمبود شدید ویتامین B1 هستند، ممکن است دچار ضعف شدید و خم‌شدگی قابل‌توجه سر و گردن به سمت پایین شوند. این گربه‌ها تحمل محدودی در برابر استرس دارند و ممکن است در اثر ضعف عضلات تنفسی، دچار تنگی نفس شوند.
در گربه‌های مبتلا به لیپیدوز کبدی، اختلالات انعقادی و تمایل به خونریزی ممکن است ایجاد شود. یکی از عوامل مهم این مشکل، کمبود ویتامین K1 است که در اثر اختلال در گردش اسیدهای صفراوی و کاهش جذب ویتامین K ایجاد می‌شود. به همین دلیل، در گربه‌های مشکوک به لیپیدوز کبدی، وضعیت انعقاد خون باید با دقت بررسی شود.
تشخیص کبد چرب در گربه
آزمایش خون معمولاً تغییراتی را نشان می‌دهد که ممکن است هم به دلیل خود لیپیدوز کبدی و هم به دلیل بیماری زمینه‌ای ایجادکننده بی‌اشتهایی و کاهش وزن باشند. در آزمایش خون ممکن است مواردی مثل کم‌خونی و افزایش آنزیم‌های کبدی مشاهده شود.
در آزمایش خون ممکن است کم‌خونی، افزایش آنزیم‌های کبدی و اختلال در تعادل الکترولیت‌ها مشاهده شود. کاهش پتاسیم، فسفر و منیزیم در این گربه‌ها شایع است و کاهش شدید پتاسیم یا فسفر می‌تواند باعث ضعف عضلانی، کاهش حرکات دستگاه گوارش، استفراغ و برخی علائم عصبی شود. به همین دلیل، پایش سطح الکترولیت‌ها در طول درمان اهمیت زیادی دارد.
در آزمایش ادرار نیز ممکن است بیلی‌روبین و قطرات چربی مشاهده شود، در حالی که سایر تغییرات ادرار معمولاً به بیماری زمینه‌ای گربه بستگی دارند.
رادیوگرافی شکم معمولاً می‌تواند بزرگ‌شدن کبد را نشان دهد. سونوگرافی یکی از روش‌های مهم برای بررسی کبد و پیدا کردن علت زمینه‌ای بیماری است. در گربه مبتلا به لیپیدوز کبدی، کبد معمولاً بزرگ‌شده و نسبت به حالت طبیعی روشن‌تر دیده می‌شود.در کنار کبد، سایر اندام‌های شکمی نیز باید بررسی شوند.
درمان لیپیدوز کبدی گربه
درمان لیپیدوز کبدی گربه بر تأمین سریع و کافی مواد غذایی و انرژی، اصلاح کم‌آبی و اختلالات الکترولیتی و درمان بیماری زمینه‌ای متمرکز است. از آنجا که ادامه بی‌اشتهایی باعث تجمع بیشتر چربی در کبد می‌شود، حمایت تغذیه‌ای بخش اصلی درمان محسوب می‌شود و در بسیاری از موارد استفاده از لوله تغذیه برای تأمین نیازهای غذایی گربه ضروری است. همچنین بسته به شرایط بیمار، کنترل تهوع و استفراغ، اصلاح کمبود ویتامین‌ها و مواد معدنی و استفاده از مکمل‌های حمایتی کبد می‌تواند به روند بهبودی کمک کند. درمان باید تحت نظر دامپزشک و متناسب با وضعیت بالینی هر گربه انجام شود.
درمان خانگی کبد چرب گربه
هپامارین بر پایه ترکیبات موثره گیاه خارمریم فرموله شده است. سیلیمارین مهمترین ماده موثره موجود در گیاه خار مریم است. هپامارین از طریق خاصیت ضد التهابی و آنتی اکسیدانی موجود در سیلیمارین، کبد را از آسیب ناشی از رادیکال های آزاد محافظت می کند و در کنترل و درمان سندرم کبد چرب موثر است و از پیشرفت به سمت نارسایی کبدی جلوگیری می‌کند. این دارو همچنین از طریق افزایش ترشحات صفراوی به افزایش متابولیسم و هضم چربی ها در دستگاه گوارش کمک می‌کند.
با توجه به اهمیت و خطرات لیپیدوز کبدی در گربه‌ها، مصرف هپامارین و سایر اقدامات درمانی باید حتماً تحت نظر دامپزشک و همراه با درمان‌های لازم برای بیماری زمینه‌ای انجام شود.
برای اطلاعات بیشتر محصول کبد چرب گربه هپامارین اینجا کلیک کنید.
