با فرا رسیدن فصل تابستان، یکی از شایعترین مشکلاتی که سلامت سگها و گربهها را تهدید میکند، ورود گیاه جوموشی یا بذرهای نوکتیز علفهای خودرو به بدن حیوان است. این بذرها به دلیل شکل نیزهای و وجود خارهای ریز، به راحتی به مو، پوست و حتی مجاری مختلف بدن حیوان میچسبند. به همین دلیل، در صورت عدم تشخیص و درمان به موقع، میتوانند باعث التهاب، عفونت، آبسه و حتی آسیب به اندامهای داخلی شوند.

علف هرز جو موشی
گیاه جوموشی در سگ معمولاً به دانههای تیغدار برخی علفهای خودرو گفته میشود. این دانهها که به نام Grass awn یا Foxtail grass seed شناخته میشوند، میتوانند در بدن سگ ایجاد مشکل کنند. در ایران، اصطلاح «جوموشی» بیشتر برای گیاهانی از خانواده گندمیان به کار میرود. این گیاهان بذرهای باریک، نوکتیز و دارای خارهای ریز رو به عقب دارند.
از آنجا که شکل آنها مانند فلشهای کوچک است، به محض اینکه وارد پوشش مو شوند، میتوانند به حرکت خود ادامه دهند، پوست را سوراخ کرده و حتی در داخل بدن جابهجا شوند. این مشکل بیشتر در سگها، بهخصوص نژادهای مو بلند، دیده میشود، اما گربهها نیز ممکن است درگیر شوند.

جوموشی در سگ
وقتی حیوان خانگی شما در فضای بیرون خانه است، بذر علف میتواند بهراحتی از روی نوک ساقههای بلند علف جدا شده و روی بدن او بچسبد. این بذرها انتهای نوکتیز و بسیار برندهای دارند، بنابراین در موهای حیوان گیر میافتند و به پوست نفوذ پیدا میکنند. این گیاه باکتریهایی را حمل میکند که در صورت آسیب دیدن پوست حیوان میتوانند باعث عفونت شوند. علائم حیوان شما بسته به اینکه کدام بخش بدن درگیر شده باشد ممکن است علائم متفاوتی را تجربه کند.

چرا در تابستان خطر بیشتر است؟
در ماههای گرم سال، علفها خشک شده و بذرهای آنها از ساقه جدا میشوند. هنگام پیادهروی یا بازی در پارک، این بذرها به موهای حیوان میچسبند و به مرور در پوست یا منافذ بدن نفوذ میکنند. به همین دلیل، دامپزشکان تابستان را فصل اصلی بروز آسیبهای ناشی از گیاه جوموشی میدانند.
شایعترین محلهای ورود گیاه جوموشی
بذرهای این گیاه میتوانند تقریباً وارد هر قسمت از بدن شوند، اما بیشترین موارد در قسمتهای زیر مشاهده میشود:
- بین انگشتان پا
- داخل گوش
- چشم و زیر پلک
- بینی
- دهان
- زیر بغل
- ناحیه کشاله ران
- پوست بدن

علائم ورود گیاه جوموشی در حیوان خانگی
این گیاه اغلب در گوشها، بین انگشتان پا، پشت پلکها و گاهی زیر پوست و در سراسر بدن باعث مشکلات میشوند و علائم بسته به محل ورود متفاوت است، اما مهمترین نشانهها عبارتاند از:
- لیسیدن مداوم یک پنجه
- لنگش ناگهانی
- تکان دادن مکرر سر
- خاراندن گوش
- عطسههای شدید و پشت سر هم
- ترشح یا خونریزی از بینی
- قرمزی و اشکریزش چشم
- ایجاد توده یا آبسه زیر پوست
- درد و بیقراری

کدام حیوانات بیشتر در معرض خطر هستند؟
اگرچه همه سگها و گربهها ممکن است دچار این مشکل شوند، اما خطر در سگهای مو بلند و نژادهای دارای موهای بلند بین انگشتان بیشتر است.
راههای پیشگیری از درگیری با گیاه جو موشی
برای پیشگیری از مشکلات ناشی از بذرهای علف، بهتر است از بردن حیوان از میان علفهای خشک و بلند خودداری کنید. پس از هر پیادهروی، پنجهها، گوشها، چشمها و کل بدن حیوان را بهدقت بررسی کنید. موهای بین انگشتان و اطراف گوش را کوتاه نگه دارید تا احتمال گیر کردن بذرها کاهش یابد. در صورت مشاهده بذرهای چسبیده به مو، آنها را در سریعترین زمان ممکن خارج کنید.

درمان درگیری با گیاه جو موشی در سگ
اگر گیاه جوموشی وارد بدن شده باشد، معمولاً خارج کردن آن نیازمند معاینه دامپزشکی است. بسته به محل ورود، ممکن است از ابزارهای مخصوص، اتوسکوپ، آندوسکوپ یا حتی بیهوشی استفاده شود.
اگر این گیاه در پوست سگ گیر کرده باشد، بسته به محل آن، ممکن است دامپزشک بتواند با استفاده از ابزارهای مناسب آن را بهسادگی خارج کند.

چشمها: اگر این گیاه پشت پلک سگ گیر کرده باشد، احتمالاً برای خارج کردن آن به بیحسی موضعی یا حتی آرامبخشی یا بیهوشی عمومی نیاز است. دامپزشک همچنین سطح چشم سگ را بررسی میکند تا مطمئن شود گیاه هیچ آسیبی مانند زخم قرنیه ایجاد نکرده است.
گوشها: اگر این گیاه در گوش سگ باشد، دامپزشک ممکن است بتواند با نگاه کردن داخل گوش توسط ابزار مخصوصی به نام اتوسکوپ آن را ببیند و خارج کند. اما اگر گوش بسیار دردناک باشد یا گیاه عمیق باشد، ممکن است سگ برای خارج کردن آن نیاز به آرامبخشی داشته باشد.
بین انگشتان پا: پیدا کردن گیاه بین انگشتان پا میتواند دشوار باشد زیرا اغلب به زیر پوست میروند و باعث کیست بینانگشتی (تورم بین انگشتان) میشوند.

اسپری ضد عفونی کننده زخم حیوانات
هرگونه خراش، سوراخشدگی یا آسیب پوستی ناشی از نفوذ بذر گیاه جوموشی، در صورت عدم مراقبت مناسب، میتواند به محلی برای رشد باکتریها و ایجاد عفونت تبدیل شود. بنابراین، پس از خارج کردن کامل جسم خارجی توسط دامپزشک، ضدعفونی و مراقبت از محل زخم اهمیت زیادی در کاهش احتمال عفونت و تسریع روند ترمیم پوست دارد. در این شرایط، اسپری ترمیمکننده زخم ساناورا میتواند مورد استفاده قرار گیرد. این اسپری حاوی عصارههای کالاندولا (همیشهبهار)، آلوئهورا و پروپولیس است که به دلیل خواص ضدالتهابی، آنتیاکسیدانی و ضدمیکروبی خود، از پوست آسیبدیده حمایت کرده و با تحریک تولید کلاژن، افزایش و تقویت ایمنی موضعی، روند ترمیم زخم را تسریع میکنند.

برای اطلاعات بیشتر اسپری زخم ساناورا اینجا کلیک کنید.
برای خرید اسپری زخم ساناورا اینجا کلیک کنید.