اهمیت بهداشت زیستی و مدیریت کود در کاهش انتشار ژنهای مقاومت دارویی

ژن‌های مقاومت به آنتی‌بیوتیک (ARGs = Antibiotic Resistance Genes) در مرغداری‌ها عمدتاً از مصرف گسترده آنتی‌بیوتیک‌ها ناشی می‌شوند و در کود، فاضلاب و هوا تجمع می‌یابند . الگوهای مقاومت شامل تتراسایکلین، پنی‌سیلین و سفالوسپورین‌هاست که با بهداشت زیستی ضعیف افزایش می‌یابد. منابع اصلی: کود و بستر؛ مسیرها: تماس مستقیم، محصولات آلوده و کاربرد کود می باشد. بهداشت زیستی (قرنطینه، ضدعفونی، جداسازی مناطق) مصرف دارو را تا ۵۷% کاهش می‌دهد. کمپوستینگ حرارتی بیشتر از ۵۰ درجه، هضم بی‌هوازی و افزودنی‌ها  مانند بیوچار یا زغال زیستی، ARGs  را تا ۹۹% غیرفعال می‌کنند. اقدامات پیشرفته شامل چک‌لیست‌های حسابرسی، کنترل تراکم و ذخیره‌سازی طولانی کود است. جایگزین‌ها (سین بیوتیک ها و ترکیبات گیاهی) و رویکرد One Health  یا سلامت واحد انتشار را کنترل می‌کنند.

ژن های مقاومت به آنتی بیوتیک

ژن‌های مقاومت به آنتی‌بیوتیک (ARGs = Antibiotic Resistance Genes) در محیط‌های پرورش طیور به عنوان یکی از آلودگی‌های جدی و رو به رشد ظاهر می‌شوند و عمدتاً ناشی از مصرف گسترده آنتی‌بیوتیک‌ها برای پیشگیری از بیماری، ترویج رشد و درمان عفونت‌ها هستند. این ژن‌ها در کود، فاضلاب و هوا تجمع پیدا می‌کنند و به دلیل جذب پایین آنتی‌بیوتیک‌ها در بدن طیور (۷۰ تا ۹۰ درصد از طریق مدفوع دفع می‌شود)، تنوع و فراوانی بسیار بالاتری در مرغداری‌ها نسبت به سایر دام‌ها نشان می‌دهند. ARGs  از طریق مکانیسم‌های انتقال افقی ژن‌ها در محیط‌های غنی از باکتری‌های روده پرندگان منتشر می‌شوند . این ژن‌ها سلامت عمومی را به شدت تهدید می‌کنند زیرا اثربخشی آنتی‌بیوتیک‌ها را در انسان و حیوان کاهش می‌دهند، مرگ‌ومیر مرتبط با عفونت‌های مقاوم را افزایش می‌دهند و هزینه‌های اقتصادی قابل توجهی به بار می‌آورند. انتقال آنها از طریق تماس مستقیم کارگران با پرندگان، مصرف محصولات آلوده مانند گوشت و تخم، و کاربرد کود در خاک و کشاورزی رخ می‌دهد. ضایعات طیور شامل کود، بستر و فاضلاب به مخزن اصلی باکتری‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک (ARB) و ARGs تبدیل می‌شوند و از طریق آلودگی خاک، آب‌های سطحی و انتشار هوایی به زنجیره غذایی انسان راه پیدا می‌کنند. 

الگوهای مقاومت آنتی بیوتیکی

الگوهای مقاومت در مرغداری‌ها شامل سطوح بالای مقاومت به تتراسایکلین‌ها مانند اکسی‌تتراسایکلین، پنی‌سیلین‌ها، سولفونامیدها و گاهی سفالوسپورین‌هاست که اغلب از منابع غیررسمی و بدون نظارت تهیه می‌شوند. مقاومت E. coli به کلرامفنیکل، سفالوسپورین‌ها و سایر داروها در مزارع با بهداشت زیستی ضعیف بیشتر مشاهده می‌شود. مقاومت به آموکسی‌سیلین، سفازولین و سفوکسیتین در مزارع با جداسازی مناطق تمیز و کثیف و ضدعفونی منظم پایین‌تر است. این الگوها عمدتاً توسط مصرف پروفیلاکتیک بالا و استفاده درمانی ایجاد می‌شوند در حالی که کاربرد دارو برای بیماری‌های ویروسی مانند نیوکاسل بدون اثر واقعی،  مقاومت آنتی بیوتیکی را تشدید می‌کند. 

سورس ها و مسیرهای ژنهای مقاومت آنتی بیوتیکی در فارم های طیور

منابع اصلی ARGs در مزارع طیور شامل:

•  کود تازه: کود طیور حاوی باقی‌مانده آنتی‌بیوتیک‌ها و باکتری‌های مقاوم است و کاربرد مستقیم آن بدون درمان قبلی، ژن‌های مقاوم را به خاک، آب‌های زیرزمینی و محصولات کشاورزی منتقل می‌کند.
• فاضلاب تولیدی: فاضلاب ناشی از شستشو موجب آلودگی آب‌های سطحی می شود در حالی که انتشار هوایی از طریق گردوغبار مرغداری‌ها مسیر دیگری برای انتقال ژن‌ها به محیط اطراف فراهم می‌آورد. انتقال افقی ژن‌ها در محیط مرطوب و غنی از مواد آلی کود بسیار سریع رخ می‌دهد.
•  بستر استفاده‌شده: انتقال افقی ژن‌ها در محیط مرطوب و غنی از مواد آلی کود بسیار سریع رخ می‌دهد. ذخیره‌سازی کوتاه‌مدت کود (کمتر از ۲ هفته) بقای طولانی‌مدت باکتری‌های مقاوم را تسهیل کرده و ریسک انتقال به زنجیره غذایی را به شدت بالا می‌برد
• گردوغبار داخل سالن‌های پرورش: بهداشت زیستی ضعیف همراه با تراکم بالای گله ورود اولیه ARGs را افزایش می‌دهد و مدیریت نامناسب کود آنها را به محیط گسترده‌تر گسترش می‌دهد.

مسیرهای اصلی انتقال شامل تماس مستقیم کارگران و بازدیدکنندگان با پرندگان آلوده، مصرف گوشت یا تخم مرغ آلوده و استفاده از کود به عنوان کود آلی در مزارع گیاهی است.

روش های کاهش ژنهای مقاومت آنتی بیوتیکی از فارم های طیور

1. بهداشت زیستی: با اجرای قرنطینه برای حیوانات جدید، کنترل ورود بازدیدکنندگان و وسایل، ضدعفونی مداوم تجهیزات و جداسازی مناطق تمیز و کثیف، بار عفونی را کاهش می‌دهد و نیاز به مصرف آنتی‌بیوتیک را تا ۳۰ تا ۵۷ درصد پایین می‌آورد. 
2. آموزش منظم پرسنل و نظارت بهداشتی روزانه سطوح مقاومت محیطی را محدود می‌سازد. 
3. مدیریت کود با روش‌های کمپوستینگ و هضم بی‌هوازی ژن‌های مقاوم را تا ۹۹ درصد کاهش می‌دهد.
4.  اجتناب از استفاده مجدد بستر و تمیزکاری کامل قبل از ورود گله جدید آلودگی متقابل را جلوگیری می‌کند. 
5. مداخلات مبتنی بر اصلاح کود مانند کمپوستینگ حرارتی و افزودنی‌ها، بار ARG را در پسماند به شدت پایین می‌آورد. 
6. بهداشت زیستی یکپارچه همراه با مدیریت ضایعات انتشار ژن‌ها از منبع را کنترل می‌کند و رویکرد سلامت واحد (One Health) را در سطح مزرعه تقویت می‌نماید.

تکنولوژی های درمان یا اصلاح کود

1. کمپوستینگ حرارتی با حفظ دمای بالای ۵۰ تا ۵۵ درجه سانتی‌گراد برای مدت کافی (چند هفته با چرخش و هوادهی منظم) ARGs را تا ۹۰ تا ۹۹ درصد غیرفعال می‌کند و ژن‌های  مقاومت را به طور مؤثری کاهش می‌دهد زیرا حرارت بالا DNA باکتری‌های مقاوم را تخریب می‌کند. 
2. افزودنی‌هایی مانند زغال زیستی (با ساختار متخلخل که باکتری‌ها و ژن‌ها را جذب می‌کند)، زئولیت و مواد جاذب دیگر فرآیند را تسریع می‌کنند و کاهش ژن‌ها را در برخی موارد تا ۹۹.۵ درصد می‌رسانند. 
3. هضم بی‌هوازی تحت شرایط کنترل‌شده (دمای ۳۵ تا ۵۵ درجه سانتی‌گراد و زمان نگهداری طولانی) ژن‌های مقاومت تتراسایکلین، سولفونامید و بتالاکتام را به شدت پایین می‌آورد و همزمان گاز متان تولید می‌کند که می‌تواند به عنوان منبع انرژی استفاده شود. 
4. ذخیره‌سازی طولانی‌مدت کود (بیش از ۷۹ تا ۱۲۰ روز در شرایط خشک، هوادهی مناسب و سرپوشیده) بقای باکتری‌های مقاوم را نسبت به ذخیره کوتاه‌مدت به طور قابل توجهی کاهش می‌دهد و در مقایسه با پخش مستقیم بدون درمان، ریسک آلودگی محیطی را به حداقل می‌رساند. 
5. درمان پیشرفته فاضلاب (شامل فیلتراسیون، اکسیداسیون و فرآیندهای ممبرانی) بار ARG را در ضایعات و پساب مرغداری پایین می‌آورد. 
6. عدم استفاده مجدد از بستر (یا محدود به یک بار) و تمیزکاری کامل با حذف کامل مدفوع، پرها و مواد آلی باقی‌مانده بخشی کلیدی از اصلاح کود محسوب می‌شود.

اقدامات مدیریتی پیشرفته

اقدامات پیشرفته بهداشت زیستی شامل بازدیدهای منظم و مشاوره تخصصی دامپزشک طیور، جداسازی مناطق تمیز (ورودی، انبار خوراک، اتاق کارکنان) و کثیف (محل نگهداری کود، سالن‌های پرورش، محل کشتار)، ضدعفونی روزانه حوضچه های حمام پا و تجهیزات ورودی، اسپری ضدعفونی بین سالن های پرورش، ضدعفونی منظم آب آشامیدنی و سیستم‌های تغذیه است. کنترل تراکم گله برای جلوگیری از استرس و انتقال عفونت، تهویه مناسب برای کاهش گردوغبار و رطوبت، و آموزش پرسنل در مورد پروتکل‌های ورود و خروج عفونت‌ها را کاهش می‌دهد و مصرف آنتی‌بیوتیک را تا ۳۰ تا ۵۷ درصد پایین می‌آورد. از فرم‌های حسابرسی یا چک‌لیست‌های ارزیابی بهداشت زیستی شامل بررسی کنترل خارجی مزرعه (حصارکشی، ورودی‌ها و خروجی‌ها)، نصبات و تجهیزات (تهویه، آبخوری‌ها)، پروتکل‌های ورود پرسنل و بازدیدکنندگان (تعویض لباس، کفش، دوش اجباری)، کنترل آفات (موش، مگس و حشرات)، کنترل کیفیت خوراک و آب ، تمیزکاری و ضدعفونی کامل  و حذف بستر قدیمی، اجرای صحیح برنامه‌های سلامت و واکسیناسیون، و آموزش منظم و ارزیابی دانش پرسنل استفاده می‌شود. برنامه بهداشت زیستی همه نقاط احتمالی ورود و انتشار بیماری را پوشش می‌دهد و به صورت دوره‌ای (ماهانه یا فصلی) بازبینی، امتیازدهی و به‌روزرسانی می‌گردد. اقدامات ساختاری مانند حصارکشی کامل محیطی، اتاق‌های تعویض لباس و دوش ورودی، سیستم‌های قرنطینه جداگانه برای حیوانات جدید یا مشکوک ضروری هستند. 

ظهور تکنولوژی و راهبردهای کاهنده

فناوری‌های نوظهور مانند سین بیوتیک ها، روغن‌های ضروری گیاهی و فیتوژنیک‌ها سلامت روده پرندگان را بهبود می‌بخشند و وابستگی به آنتی‌بیوتیک را کاهش می‌دهند بدون اینکه مقاومت جدیدی ایجاد کنند. به این منظور و بعنوان یک وسیله کمک مدیریتی می توان از خواص سین بیوتیک سین بیوفیت پی بهره برد که علاوه بر دارا بودن خواص پروبیوتیک و پری بیوتیکی، به واسطه داشتن ترکیبات گیاهی دارای اثر ضدالتهابی و آنتی اکسیدانی نیز می باشد.

برای اطلاعات بیشتر درمورد افزودنی خوراک سین بیوفیت پی اینجا کلیک کنید

برای خرید افزودنی خوراک سین بیوفیت پی اینجا کلیک کنید

 واکسیناسیون باکتریایی علیه پاتوژن‌های مقاوم مانند Salmonella و E. coli استفاده از داروهای درمانی را محدود می‌سازد. ترکیب این جایگزین‌ها با بهداشت زیستی قوی و مدیریت پیشرفته کود رویکرد کل نگرانه و پایدار را تشکیل می‌دهد. راهبردهای کاهنده شامل ممنوعیت استفاده از آنتی بیوتیک های محرک رشد و استفاده از جایگزین های آنها، افزایش آگاهی و آموزش کشاورزان از طریق برنامه‌های ترویجی، نظارت دقیق دامپزشکی، اجرای قانون نسخه اجباری برای همه داروها و سیستم‌های دفع ایمن ضایعات دارویی است. استفاده از اولین و تنها آنتی بیوتیک کاملا گیاهی جهان، آریوبیوتیک، که دارای گواهی ثبت بین الملل Patent میباشد گزینه بسیار مناسب و امنی بعنوان جایگزین آنتی بیوتیک های محرک رشد و آنتی بیوتیک های شیمیایی می باشد.

برای اطلاعات بیشتر در مورد آنتی بیوتیک کاملا گیاهی آریوبیوتیک اینجا کلیک کنید

کمپوستینگ منظم و هضم بی‌هوازی انتشار ARG را از منبع کاهش می‌دهند. رویکرد سلامت واحد One Health با همکاری بین‌ واحدهای دامپزشکی، کشاورزی، محیط زیست و سلامت عمومی، اصلاح سیاست‌های نظارتی و نظارت مداوم محیطی، ریسک مقاومت ضدمیکروبی یا AMR (Antimicrobial Resistance) در مرغداری‌ها را به حداقل می‌رساند و تولید طیور پایدار و ایمن را ترویج می‌بخشد.