مقاومت آنتیبیوتیکی در دام و طیور ناشی از مصرف بیرویه، طولانیمدت و نادرست داروها و استفاده بهعنوان محرک رشد و تجویز اشتباه است. باکتریهای مقاوم و ژنهای مقاومت میتوانند از طریق زنجیره غذایی، تماس مستقیم با حیوانات و محیط آلوده به انسان منتقل شوند و باعث کاهش اثربخشی داروها در درمان بیماریها، ایجاد عفونتهای مقاوم، واکنشهای آلرژیک، اختلالات متابولیک و تهدید مستقیم سلامت انسان شوند. استفاده نامناسب در دامداری، آلودگی منابع آبی و تولید فرآوردههای حیوانی آلوده، فشار انتخابی برای رشد میکروبهای مقاوم را افزایش میدهد و ضرورت مدیریت دقیق و جایگزینی روشهای ایمن را آشکار میسازد.
مقاومت آنتیبیوتیکی
مقاومت آنتیبیوتیکی نوعی وضعیت است که در آن میکروارگانیسمهای ایجادکننده بیماری شامل باکتریها، قارچها، انگلها یا ویروسها دیگر در اثر داروهایی که قبلاً نسبت به آنها حساس بودند از بین نمیروند و به درمان آنتیبیوتیکی پاسخ نمیدهند. این امر میتواند منجر به پیامدهای متعدد از جمله طولانیتر شدن مدتزمان عفونت در بدن، افزایش هزینههای اقتصادی و اجتماعی درمان بیماری، افزایش خطر گسترش بیماری و در برخی موارد افزایش خطر مرگومیر شود.
دلایل بروز مقاومت آنتیبیوتیکی
یکی از مهمترین دلایل مقاومت آنتیبیوتیکی، استفاده بیرویه و غیرمنطقی از آنتیبیوتیکها در درمان و پیشگیری بیماریها است که باعث میشود میکروبها بارها و بارها در معرض دارو قرار گیرند و به آن عادت کنند. علاوه بر این
- استفاده از آنتیبیوتیکها بهعنوان محرک رشد
- مصرف طولانیمدت
- عدم تکمیل دوره درمانی
- تجویز نادرست و عدم تشخیص صحیح عامل بیماری
باعث افزایش فشار انتخابی و رشد میکروبهای مقاوم میشود.
علت اثر نکردن آنتیبیوتیک
دلایل متفاوتی وجود دارد که میکروبها را نسبت به داروها مقاوم میکند و این علل را میتوان به دلایل بیولوژیکی و اجتماعی تقسیم کرد:
- جهش ژنتیکی: بهطور طبیعی در حین تکثیر میکروبها جهشهای ژنتیکی رخ میدهد که گاهی میتواند منجر به ایجاد مقاومت دارویی شود.
- فشار انتخابی: میکروبهایی که ژنهای مقاومت به آنتیبیوتیک را دارند زنده مانده و تکثیر میشوند و به مرور زمان این میکروبهای مقاوم به نوع غالب تبدیل میشوند.
- انتقال ژن: میکروبها قادرند ژنهای مقاومت را از دیگر میکروبها کسب کنند و این ژنها میتوانند بین میکروبها منتقل شوند.
- اشتباه در تشخیص: اگر پزشک عامل ایجادکننده عفونت را بهدرستی تشخیص ندهد یا اشتباه به تجویز آنتیبیوتیک بپردازد، این امر میتواند منجر به ایجاد مقاومت شود.
- استفاده نامناسب از داروها: اگر دوره مصرف داروهای ضد میکروبی کامل نشود، برخی میکروبها ممکن است زنده بمانند و مقاومت نسبت به دارو ایجاد کنند.
- استفاده بیرویه از آنتیبیوتیکها در دامداری: آنتیبیوتیکها در دامداریها بسیار استفاده میشوند و مصرف آنها میتواند مقاومت به دارو را افزایش دهد.
روشهای انتشار مقاومت آنتیبیوتیکی
پس از مقاوم شدن میکروارگانیسمها نسبت به داروهای ضد میکروبی، روشهای مختلفی برای انتشار مقاومت وجود دارد که به گسترش این پدیده میانجامد:
1- از طریق انتقال عمودی به نسلهای بعدی باکتری منتقل شود، بهطوریکه باکتریهای مقاوم کلونیهای جدید مقاوم را تشکیل میدهند و این ویژگی را به نسلهای بعدی منتقل میکنند.
2- بین جمعیتهای مختلف موجودات زنده از جمله انسانها و حیوانات منتشر شود و بنابراین باعث گسترش گسترده مقاومت در سطح جوامع انسانی و حیوانی شود.
بر اساس مطالب موجود، سازمان جهانی بهداشت (WHO) سه مرکز اصلی را در انتشار مقاومت آنتیبیوتیکی معرفی میکند: مراکز بهداشت و درمان، مراکز پرورش دامی و جوامع انسانی.
3- تجویز نادرست، فروش آزاد داروهای ضدمیکروبی، ضعف نظارتی و بهداشت نامناسب میتواند زمینهساز انتشار مقاومت شود.
در پرورش دام و طیور ، استفاده خودسرانه از آنتیبیوتیکها، آلودگی منابع آبی با فضولات حاوی باکتری مقاوم و تولید غذاهای آلوده از عوامل مهم انتشار است؛ و در جوامع انسانی نیز استفاده خودسرانه از آنتیبیوتیکها، نظافت ضعیف، عدم واکسیناسیون کافی و مسافرتهای گسترده میتوانند مقاومت را گسترش دهند. به منظور کاهش درگیری با بیماری ها و پیشگیری از بروز بیماریها و به تبع آنها استفاده گسترده از آنتی بیوتیک های شیمیایی، می توان با بهره گرفتن از سودمندی های سین بیوتیک هایی مانند MLC در تقویت سیستم ایمنی و حفظ یکپارچگی دستگاه گوارش و همچنین اصلاح فلور دستگاه گوارش حیوانات، از خطر انتقال ژن های مقاوم به زنجیره غذایی انسان کاست.
برای اطلاعات بیشتر درمورد پودر محلول در آب سین بیوتیک MLC اینجا کلیک کنید
برای خرید پودر محلول در آب سین بیوتیک MLC اینجا کلیک کنید
استفاده از آنتیبیوتیک در پرورش دام و طیور
در پرورش دام و طیور، آنتیبیوتیکها به سه منظور مورد استفاده قرار میگیرند:
- برای پیشگیری از بروز بیماریهای عفونی: در این حالت از مقادیر متوسط آنتیبیوتیک در آب یا خوراک حیوانات استفاده میشود.
- برای درمان بیماریها: در این هدف از دوزهای بالاتر و برای یک دام مشخص استفاده میشود تا عامل پاتوژن از بین برود.
- برای افزایش رشد (محرك رشد): در این حالت از دوزهای کم آنتیبیوتیک در کل گله استفاده میشود تا راندمان مصرف خوراک و تولید افزایش یابد.
تهدید مقاومت آنتی بیوتیکی در دام و طیور برای انسان
مصرف آنتیبیوتیکها میتواند منجر به دو مشکل اصلی در سلامت انسان شود:
- وجود باقیماندههای آنتیبیوتیکی در فرآوردههای دامی
- مقاومت پاتوژنها به آنتیبیوتیکها.
وجود باقیماندههای آنتیبیوتیک در فرآوردههای دامی و مصرف آن توسط انسان از طریق زنجیره غذایی میتواند باعث واکنشهای آلرژیک، تب، اسهال، گرفتگی عضلات شکمی و اثرات مخرب بر متابولیسم مواد در دستگاه گوارش شود. بررسیها نشان دادهاند که باقیماندههای پنیسیلین در شیر میتواند باعث بروز واکنشهای آلرژیک در انسان شود.
و مهمترین علت مقاومت به آنتیبیوتیکها، استفاده از آنتیبیوتیکهای مشابه و در طولانیمدت در غذاهای دام و طیور است، که انتقال مقاومت از دام به انسان از طریق زنجیره غذایی صورت میگیرد. در این انتقال، ژنهای مقاوم به آنتیبیوتیک میتوانند از فلور میکروبی دام به پاتوژنهای انسانی منتقل شوند.
انتقال مقاومت آنتیبیوتیکی از طریق زنجیره غذایی
مقاومت آنتیبیوتیکی در سراسر دنیا در حال گسترش است و آنتیبیوتیکهای قبلی به دلیل مقاوم شدن باکتریها، کارآمدی خود را از دست میدهند. یکی از راههای مهم انتشار مقاومت، زنجیره غذایی است، زیرا میکروارگانیسمهای مقاوم به دارو و ژنهای مقاومت میتوانند از طریق مصرف مواد غذایی آلوده وارد بدن انسان شوند.
اگر مواد غذایی از منابعی تهیه شوند که آنتیبیوتیکها در آنها بهطور نامناسب استفاده شده است، باکتریهای مقاوم ممکن است در گوشت، شیر یا سایر فرآوردههای حیوانی وجود داشته باشند؛ و این باکتریها یا ژنهای مقاوم آنها میتوانند بهطور مستقیم وارد دستگاه گوارش انسان شوند و در آنجا باکتریهای محلی را نیز تحت تاثیر قرار دهند.
انتقال مقاومت از طریق زنجیره غذایی میتواند به اشکال متعدد اتفاق بیفتد: حضور باکتریهای مقاوم در غذا، آلودگی مواد غذایی در مراحل پردازش، وجود ژنهای مقاومت در میکروارگانیسمهایی که در حین تولید غذا اضافه میشوند و حتی انتقال از طریق فضولات حیوانات که باعث آلودگی محیط میشود.
این انتقال میتواند باعث عدم پاسخدهی به درمانهای آنتیبیوتیکی در انسانها شود و تهدید مستقیم برای سلامت عمومی باشد.
افزایش جمعیت و تهدید مقاومت آنتیبیوتیکی
روند مقاومت آنتیبیوتیکی در دنیا هیچگونه کاهشی نداشته و روزبهروز در حال افزایش است. مقاومت ضد میکروبی یکی از مهمترین تهدیدهای سلامتی در جهان محسوب میشود و پیشگیری و درمان موفقیتآمیز عفونتها را با مشکلات جدی روبهرو میکند. این مقاومت باعث میشود که میلیونها نفر در سراسر دنیا در برابر عفونتهایی قرار گیرند که دیگر بهراحتی قابل درمان نیستند و نیاز به تلاش و مدیریت چندجانبه دارد.
باورهای اشتباه در مورد مقاومت آنتیبیوتیکی
مقاومت ضدمیکروبی بهعنوان تهدید جهانی برای سلامت مردم در سراسر دنیا افزایش یافته است، و این باور اشتباه در بین برخی وجود دارد که مشکل مقاومت فقط در کشورهای پیشرفته یا بیمارستانها است. در حالی که واقعیت این است که مقاومت به آنتیبیوتیکها یک چالش جهانی است و باعث گسترش عفونتها و حتی مرگومیر در جوامع مختلف میشود. این باور غلط باید اصلاح شود تا اقدامات پیشگیرانه و درمانی مناسب در تمام سطوح اتخاذ شود.
راه درمان مقاومت آنتیبیوتیکی
یکی از راهکارهای مهم درمان مقاومت آنتیبیوتیکی، کاهش مصرف نادرست و بیشازحد آنتیبیوتیکها و بهبود مدیریت استفاده از داروها است؛ چرا که همانگونه که مشاهده میشود استفاده نادرست از این داروها یکی از علل اصلی بروز مقاومت است. همچنین اقدامات مدیریتی و بهداشتی بهتر در فرآیند تولید، درمان، پیشگیری و کنترل عفونتها میتواند باعث کاهش فشار انتخابی و بهتبع آن کاهش شدت مقاومت گردد. یکی از راه های کاهش مصرف آنتی بیوتیک های شیمیایی و کاستن باقیمانده های آن ها در فراورده های دامی و پیشگیری از اثرات تهدید آمیز آن ها بر سلامت انسان، استفاده از تنها آنتی بیوتیک بیوتیک گیاهی جهان، آریوبیوتیک، دارای گواهی ثبت اختراع بین المللی است که در انواع دام و طیور آبزیان و حیوانات خانگی قابل استفاده می باشد.
برای اطلاعات بیشتر درمورد آنتی بیوتیک گیاهی آریوبیوتیک اینجا کلیک کنید
